Kimyasanal.com Kimyasanal.com Kimyasanal.com
Kimyasanal.com
Dünyada 10 çeşit insan vardır; ikilik sayı sistemini anlayanlar ve anlamayanlar.
...
Kimyasanal.com
Kimyasanal.com


Tarih: 18.05.2007
Kategori: Kimya Dükkanı Sağ ok Kimya Dükkanı Sağ ok Gündelik Kimya Sorular
15467 kez okundu.


H2, O2 vs. Bileşik Mi? Yoksa ...

Eminim bir cok kimya ögrencisinin ve ögretmeninin kafasini kurcalayan bir sorudur bu: iki-atomlu halde bulunan H2, O2, F2 gibi maddeler, element mi yoksa bilesik olarak mi isimlendirilmelidir? Element ve bilesik tanimlarina tekrar goz atacak olursak, IUPAC'in altin kitabina gore element:

Çekirdegin de ayni sayida proton iceren atomlardan olusmus kimyasal madde.[1].

Bilesik ise:

Iki veya daha fazla elementten olusmus kimyasal madde[2]

Simdi bu tanimlara gore, H2 veya O2 için bilesik dememiz gerekiyor gibi geliyor. Zira, saf halleri birden fazla (2>1) atom icermektedir. Ancak, element tanimina bakarsak da ayni tur atomlardan olusmus. Her ne kadar aralarinda kovalent bag da olsa, sadece tek bir tür atomdan olusmus durumdalar. Bu durumda element tanimina da girmektedir.

Evet, karisik gibi duran bir ikirciklik söz konusu. O zaman birkac soru daha sorarak, cevaba dogru ilerleyelim.

Fosfor da elementel halde, sadece P olarak degil, P4, kukurt ise birden fazla hallerinden biri olarak S 8 halinde bulunuyor. O zaman bunlara da mi bilesik diyecegiz?

Biraz daha karistirmaya devam:

Oksijenin allotroplarindan olan ve üç oksijen atomundan olusan, ozon (O3) icin ne dememiz gerekiyor. Eger O2'ye element dersek, O3'e de dememiz gerekmiyor mu?

Sasirdiniz di mi?

( Simdi buraya bir parantez acarak, hayatta herseyi tanimlamanin zorlugu hakkinda uzun uzun sozler soylemek mumkun ama yapmamayi tercih edip sadece, kimyanin istisnalarla dolu ve sadece siyah ve beyazdan olusmayan, gri rengin daha cok hakim oldugu bir bilim oldugunu soylemekle yetinecegim. )

Öyleyse akliniza soyle bir soru geldi mi? Basit olarak yapilmis element ve bilesik kavramlari bu durumu aciklamaya yetmiyor. Birseyler daha tanimlamak gerekmiyor mu?

Aslinda, evet. Baska birsey daha tanimlamadan once, sorunun cevabindan uzaklastirmayan, bilakis yaklastiran bir soru soracagim.

Demir, altin veya civa'yi dusunun. Element olduguklarindan suphe duymuyoruz degil mi? Ama, bunlar makroskopik yapida, zilyonlarca atomun bir arada metalik bag ile baglanmasi sonucu duruyorlar. Hatta gaz fazinda bir cok element, M2 yapisinda bulunuyor. Öyleyse, metaller de mi molekül ( veya bilesik)?

Elbette ki hayir. Oyleyse, O2, H2 gibi maddeler icin yeni bir tanim yapmamiz gerekiyor. Metal orneginde de gorulecegi gibi hidrojen atomlarinin arasinda kovalent bag olusu H2'nin element olusuna engel degil. Ama H element iken H2'nin de element olusu biraz tuhaf kaciyor degil mi? Evet, bu nedenle bu tur maddelere, iki-atomlu element diyoruz. Ancak bu iki-atomlu elementlerin en kucuk yapi tasi element degil de, iki-atomlu molekül.

O zaman akla, baska bir soru geliyor. Simdi eger, H2 veya O2'nin en kucuk yapisina molekül diyorsak, bunlara bilesik dememiz gerekmez miydi? Zira, moleküller bilesiklerin en kucuk yapi tasi degil mi?

Cevap, hayir. Cogu zaman evet, bilesiklerin en kucuk yapitasi molekuller ama her zaman degil. Sasirdiniz mi? O zaman, NaCl örnegini düsunun. NaCl'nin bilesik oldugu konusunda bir süpheniz yoktur sanirim. Ama NaCl diye bir molekül var mi? Hayir. NaCl iyonik örgü yapisi nedeniyle. moleküler halde bir yapisi yok. Tipki, grafit ve elmas örneklerinde oldugu gibi. Yani, bir bilesigin en kucuk yapi tasinin molekül olmak zorunda degil. Ve de, iki-atomlu element orneginde de gordugunuz üzere, iki-atomlu elementlerin, en kucuk yapi tasi moleküldür.

IUPAC'in molekül tanimina bakacak olursak:

Birden fazla atom iceren, elektriksel olarak nötr madde[3]

Yani, H2 veya O2'de molekül tanimina uyuyorlar.

Öyleyse, ozon (O3) icin ne diyecegiz?

Ozon, oksijenin en kararli hali olmadigi icin ve de icerdigi okisjen atomlarinin hepsi birbiriyle esdeger olmadigindan, ozona, bilesik dememiz gerekir ki diyoruz da.

Kükürt ve Fosfor icin de, sekiz-atomlu- ve dört-atomlu element dememiz gerekiyor.



[1] http://goldbook.iupac.org/E02031.html  
[2] http://en.wikipedia.org/wiki/Chemical_compound 
[3] http://goldbook.iupac.org/M04002.html 




Üye Yorumları

Yazar Mesaj
 

Henüz yorum eklenmedi! İlk yorumu sen yap!



Copyright © 2004-2019 - https://www.kimyasanal.com  
Mevzuat.com açıldı.
Turkbank.com açıldı.