Mentol
Kimyasanal.com Kimyasanal.com Kimyasanal.com
Kimyasanal.com
Bir inci saflığı varsa da suda, Fazla içilende; dert verir su da

Nizami Gencevi
Kimyasanal.com
ANASAYFA | Arama Motoru | Sözlük | Kimyametre | Bize Dair | Son 20 | Duyurular | Site Haritası Kimyasanal.com
Organik Kimya Organik Kimya
10 Alt kategori
140 Yazı

İnorganik Kimya İnorganik Kimya
7 Alt kategori
35 Yazı

Fizikokimya Fizikokimya
7 Alt kategori
46 Yazı

Analitik Kimya Analitik Kimya
9 Alt kategori
22 Yazı

Disiplinlerarası Kimya Disiplinlerarası Kimya
26 Alt kategori
203 Yazı

Kimya Dükkanı Kimya Dükkanı
39 Alt kategori
395 Yazı

Elementler Elementler
109 Alt kategori
67 Yazı

Kimya Tezleri Tezler
3 Alt kategori
4 Tez

Bilgi Yarışması Bilgi Yarışması
Günün SorusuGünün Sorusu
Yarışma İstatistikleriYarışma İstatistikleri
Sen de soru ekle!Sen de soru ekle!

Forumlar Forumlar
ForumÇözeltinin reaksiyona etkisi
0 yanıt (aeskintan)
ForumÇÖKELTİ OLUŞTURMA
5 yanıt (aeskintan)
ForumKimya Sektöründe bir ilk!
1 yanıt (mcelik)
ForumKimya Sektöründe bir ilk!
0 yanıt (sbuyruk)
Forumİki Ayrı Çözücü Ve Buharlaşma
2 yanıt (czurnaci)

Ziyaretçi Soruları Ziyaretçi Soruları
Soruİletken Mürekkep Hakkında
2 yanıt
SoruDaysın silikon
0 yanıt
Soruısı transferi
0 yanıt
SoruOktay Sinanoğlu Yayınları
0 yanıt
SoruPlastik yapıştırıcılar
0 yanıt
Sorukimya olimpiyatta baraj kaç olur
0 yanıt
SoruNükleofillik Sıralaması
1 yanıt
Soru2015 Mayis
0 yanıt

Bir sorum var!Bir sorum var! diyenler...

Üye Yorumları Üye Yorumları
YorumAmino asitler
1 yorum (mcelik)
YorumAnomerik Etki
1 yorum (sselcuk)
YorumDesigning Organic Syntheses:
1 yorum (myasa)
YorumOrganik bir katalizör:DMAP
1 yorum (lusirka)
YorumSuyla baslayan bir yanma tepkimesi.
10 yorum (sozcubukcu)

Creative Commons License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-Noncommercial-Share Alike 3.0 Unported License.


Yazan: Salih ÖZÇUBUKÇU (sozcubukcu)
Tarih: 22.09.2004
Kategori: Kimya Dükkanı Haftanın Bileşiği
26656 kez okundu.


Mentol

Mentol deyince insanin aklina genelde ya sakiz ya da kagit mendil gelmekte. Ve bir de mentolün insanin icine verdigi serinlik ve ferahlik duygusu. Tabi tiryakilar icin de mentollü sigara.

Benimse aklima (nedense), yaptigim ilk organik deney (bir de yapmaya calistigim ilk organik deney var ki sonu facianin esiginden dönmüstü, ayri bir hikaye konusu) olan bir yükseltgenme tepkimesi gelmekte.

"Mentol'ün, Menton a yükseltgenmesi".

Daha dün gibi aklimda. Mart 1995. ODTÜ, organik kati. Lab-254. Peter Panterin labi ama o zamanlar o yok. Var ama yok. :). Sakizlarda cignedigim, mendilleriyle burnumu sildigim mentolün, kiloluk bir kutuda saf saf ve beyaz kristaller halinde bana bakmasi beni oldukca sasirtmisti. Cazipti bir yandan da. Cünkü yükseltgenen madde mentoldü. Öyle böyle basit bir molekülün degil, Mentol'ün yükseltgenmesi. 2,3-dimetil hekzanol'ün ya da, 1-fenil etanolun degil. Günlük hayatta cok karsimiza cikan bir molekülle deney yapmanin cazibesini sanirim bilenler bilir. Herneyse, sonucta basarili bir tepkime olmus, mentolden bu kez sivi ama benzer kokuya sahip olan menton elde etmistik.



Mentol, nane esansindan elde edilen, organik bir alkol. Mentolun 3 tane stereojenik merkeze sahip olmasi bircok stereokimyasal izomerinin olmasina neden olmakla birlikte, dogal olani yukarida cizimi bulunan (-)-L halidir.
Mentol, viks olarak bilinen ve solunum yollari agrilarinda ve tahrisatlarinda kullanilan kremin icinde bulunan baslica aktif maddelerdendir. Lokal anestezi özelligine de sahip olan mentol, kas agrisi, eklem burkulmalari gibi durumlarda kullanilan bazi kremlerin icerisinde de bulunur.

Gerek sakiz olarak agzimida cignedigimizde gerekse krem olarak, burnumuza, boynumuza sagimiza solumuza sürdügümüzde verdigi serinlik ve ferahlik hissinin sebebi ise, kolonyanin verdigi buharlasak sogutma serinlik hissinin disinda mentolün, dilimizdeki ve derimizdeki ısı reseptörleri ile etkilesime girip, soguk hissinin olusmasina neden olmasidir. Yani bu serinlik hissi fizyolojik olarak, vücutla etkilesime girerek gerceklesmektedir. Aci biberin dudagimizi ve baska yerlerimizi yakmasiyla benzerlik tasiyan bu islemin süreklilik göstermesi durumunda reseptörler bir süreligine hassasligini kaybetmekte ve biz de mentollü sakizi uzunca süre cigneyebilmekte, derimize sürdügümüz krem yüzünden serinlik yerine, donuyor (dönüyor degil) hissine kapilmamaktayiz.

Mentolun olusturdugu bu serinlik hissinin, tam olarak nasil bir mekanizma ile gerceklestigi bilinmemekle birlikte bu konu ile ilgili yapilan bir cok arastirma mevcut. Ve bu arastirmalar isiginda mentolden daha cok serinlik saglayan baska yapilarda bircok molekül bulunmustur. Hatta, bu konu tipki yapay tatlandiricilara (Aspartam, sakkarin)ve aci biberdeki Skovil'e benzer bir sekilde bir skalaya uydurularak, mentolun baz alindigi bir birim olusmustur. Mentolun serinletme katsayisini 100 ya da 1 kabul ederek, diger bircok dogal ya da sentetik mentol benzeri ya da olmayan moleküllerin serinletme katsayilarina ulasmak mümkün [1].



Serinlik saglayan moleküllerden bazilarinin ise böcek kovucu etki gösterdigi bulunmus ve bir tasla iki kus vurularak, bu ürünlerden bazilari patentlenerek satisa cikarilmistir. Yaklasik üc yil önce de Alman kimyager Thomas Hoffmann, mentolden 35 kat daha serinlik hissi veren ve Malt'dan izole edilebilen asagidaki furan türevini, nane kokusuna sahip olmayan en fazla serinlik hissi veren dogal molekül ünvani ile bulmustur [2].



Ancak gectigimiz yil yapilan Society of Flavor Chemists toplantisinda, Hoffmann in bu bilesiginin gercekte cok daha düsün serinletme degerine sahip oldugunu iddia edilmistir. Bunun sebebi olarak da Hoffmann'in, buldugu bilesigin serinletme degerini, genel olarak kabul gören, "gercek serinletme kuvveti" cinsinden degil de, mentolün en düsük serinletme hissi olusturabilecek esik miktarlarini, kendi bilesikleri ile karsilastirarak bulmus olmasi, ifade edilmistir [1].

Gercek nedir tam olarak bilemeyecegim ama görünen o ki, serinlik hissi olusturan moleküllere olan ilgi gün gectikce artmakta ve her gecen gün bir cok yeni molekül bulunmaktadir.

Mentol ve diger stereoizomerleri ile ilgili daha detayli bilgiyi buradan pdf formatinda ulasabilirsiniz.

[1] http://www.leffingwell.com/cooler_than_menthol.htm
[2] Ottinger, H., T. Soldo & T. Hoffmann, J. Agric. Food Chem.2001, 49, 5383-5390.







Üye Yorumları
Yazar Mesaj

mpir
Tarih: 09.01.2008
mentolün böylesine bir yapı olduğunu bilmiyodum.kimyanın ilginçliklerinden birini daha öğrenmenin mutluluğunu yaşadım doğrusu...:)






Katalizör Dergisi


Haftanın Bileşiği Haftanın Bileşiği
Haftanın BileşiğiProzac®
İsmi depresyon ile özdeslesmis bir ilac olan Prozac®, günden güne artan, depresyon olaylari ile...


Haftanın Bileşiği ArşiviHaftanın Bileşiği Arşivi

Bilimadamı Bir Portre
BilimadamıKimyada Kadın
Eğer size kimya alanında önemli işler başarmış bir kadın adı sorulsaydı, muhtemeler bir ç...


Bilimadamları ArşiviBilimadamları Arşivi

İlginç Makaleler İlginç Makaleler
İlginç MakaleManyetizma & İçgüdü
Yillardir bircok kitap ve dergide okumusuzdur ve sokakta rastgele sececeginiz bir kisi dahi kulaktan...


İlginç Makaleler Arşiviİlginç Makaleler Arşivi

Kitap Sandığı Kitap Sandığı
Kitap SandığıDesigning Organic Syntheses:
Eski bir kitap olmasina ragmen, su an ki sentez mantigimi borclu oldugum kitap diyebilirim. Kitapta...


Sandıktaki Tüm KitaplarSandıktaki Tüm Kitaplar

Oltaya Takılanlar Oltaya Takılanlar
Oltaya TakılanPhdcomics.com'dan seçmeler -40
...



Kimyasanaldan Kimyasanal'dan
Kimyasanal Yayın EkibiKimyasanal Yayın Ekibi
Haberler ve DuyurularHaberler ve Duyurular
Kimya SözlüğüKimya Sözlüğü
Son 20 YazıSon 20 Yazı
KimyametreKimyametre
Haftanın SözleriHaftanın Sözleri
Site HaritasıSite Haritası

Yazı Göndereceğim!Yazı göndereceğim!
Bir Sorum Var!Bir sorum var!
Yarışma Sorusu EkleYarışma sorusu ekle!
Ziyaretçi DefteriZiyaretçi Defteri

Üye Girişi Üye Girişi
Kullanıcı :
Şifre :
Beni hatırla!


Copyright © 2004-2017 - http://www.kimyasanal.com  

arama motoru
Kimyasanal'da Ara!
İnternette Ara!