L-DOPA
Kimyasanal.com Kimyasanal.com Kimyasanal.com
Kimyasanal.com
Bir inci saflığı varsa da suda, Fazla içilende; dert verir su da

Nizami Gencevi
Kimyasanal.com
ANASAYFA | Arama Motoru | Sözlük | Kimyametre | Bize Dair | Son 20 | Duyurular | Site Haritası Kimyasanal.com
Organik Kimya Organik Kimya
10 Alt kategori
140 Yazı

İnorganik Kimya İnorganik Kimya
7 Alt kategori
35 Yazı

Fizikokimya Fizikokimya
7 Alt kategori
46 Yazı

Analitik Kimya Analitik Kimya
9 Alt kategori
22 Yazı

Disiplinlerarası Kimya Disiplinlerarası Kimya
26 Alt kategori
203 Yazı

Kimya Dükkanı Kimya Dükkanı
39 Alt kategori
395 Yazı

Elementler Elementler
109 Alt kategori
67 Yazı

Kimya Tezleri Tezler
3 Alt kategori
4 Tez

Bilgi Yarışması Bilgi Yarışması
Günün SorusuGünün Sorusu
Yarışma İstatistikleriYarışma İstatistikleri
Sen de soru ekle!Sen de soru ekle!

Forumlar Forumlar
ForumÇözeltinin reaksiyona etkisi
0 yanıt (aeskintan)
ForumÇÖKELTİ OLUŞTURMA
5 yanıt (aeskintan)
ForumKimya Sektöründe bir ilk!
1 yanıt (mcelik)
ForumKimya Sektöründe bir ilk!
0 yanıt (sbuyruk)
Forumİki Ayrı Çözücü Ve Buharlaşma
2 yanıt (czurnaci)

Ziyaretçi Soruları Ziyaretçi Soruları
SoruHidrojen bağı
1 yanıt
Sorusu, asit yada etanol ile temas ettiğinde korbondioksit açığa çıkarabilecek madde?
2 yanıt
SoruSodyum Etil Sülfat Sentezi
1 yanıt
SoruFenol formaldehit karisiminda sert plastik dökmek istiyorum. Karışım nasıl olmalı. İsi ne kadar olmalı
0 yanıt
SoruKimya Olimpiyatlari 2.Aşama calismalari
0 yanıt
Sorualkollü KOH çözeltisi
0 yanıt
SoruKimya olimpiyat sorusu
1 yanıt
SoruKararmis celik
0 yanıt

Bir sorum var!Bir sorum var! diyenler...

Üye Yorumları Üye Yorumları
YorumAmino asitler
1 yorum (mcelik)
YorumAnomerik Etki
1 yorum (sselcuk)
YorumDesigning Organic Syntheses:
1 yorum (myasa)
YorumOrganik bir katalizör:DMAP
1 yorum (lusirka)
YorumSuyla baslayan bir yanma tepkimesi.
10 yorum (sozcubukcu)

Creative Commons License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-Noncommercial-Share Alike 3.0 Unported License.


Yazan: Salih ÖZÇUBUKÇU (sozcubukcu)
Tarih: 15.09.2004
Kategori: Kimya Dükkanı Haftanın Bileşiği
22223 kez okundu.


L-DOPA

2001 Nobel Kimya Ödülü sahibi W. Knowles, 2000 Nobel Tip Ödülü sahibi A. Carlsson ve ünlü boksör Muhammed Ali' yi bir araya getiren, ortak bir nokta var ki o da L-DOPA. Yani, L-3,4-Dihidroksi fenilalanin.



L-DOPA esasinda yapisindan da acikca görülecegi gib bir amino asit türevi. Dogal olarak insanda bulunmuyor belki ama bir tür fasülyeden, L izomerinin izolasyonu mümkün. Sentetik olarak rasemik DOPA nin eldesi ise 1911 yillarina kadar dayanmaktadir [1]. O yillarda L-DOPA nin biyolojik olarak aktif olmadigi ifade edilse de, 1927 ve 1930 yillarinda yayimlanan iki makalede, L-DOPA'nin tavsanlarda glikoz metabolizmasini ve kan basincini arttirdigi bulunuyor. 1938 yilinda ise hikayenin bizi ilgilendiren kismi gün yüzüne cikiyor: Insan ve hayvan vücudunda bulunan ve sonrasinda L-DOPA dekarboksilaz olarak adlandirilan bir enzimin, adindan da anlasilacagi üzere L-DOPA yi dekarboksile ederek Dopamin e metabolize ettigi anlasiliyor [2].



Aradan yillar geciyor ve takvimler 1960'i gösterdiginde, hikayemizin kahramanlarindan A. Carlsson sahneye cikiyor.

Isminden de anlasilacagi gibi İsvecli bir bilim adami olan A. Carlsson, Parkinson hastaligi üzerine calismalar yapiyor ve o yil, Parkinson hastaliginin beyinde dopamin miktarinin azalmasindan kaynaklandigini buluyor. Caresi de cok basit olarak düsünülüyor: Parkinson hastalarina Dopamin vermek. Ama is düsünüldügü gibi kolay olmuyor elbette. Bir ilaci aldigimiz zaman, istenilen yere ulasabiliyor olmasi, ilac kimyasinin en zor kisimlarindan biri zaten. Ve ilac olarak dopamin almak, bir ise yaramiyor ve sebebi de cok basit: alinan dopamin, beyine ulasamiyor. Bunun üzerine, dopamine metabolize oldugu bilinen L-DOPA'nin kullanilmasi düsünülüyor ve bir yil sonra 1961'de, L-DOPA nin güclü bir iyilestirici etki gösterdigi ispat ediliyor. Ve L-DOPA, 1967 yilinda klinik olarak kullanilmaya basliyor [3]. Ve tabi tüm bunlar A. Carlsson'a 2000 Nobel Tip Ödülünün yolunu aciyor.

Simdi burasi tam olarak kesin olmamakla birlikte, Beyin hücrelerine giremeyen dopamin yerine kullanilan L-DOPA'nin beyinde dopamine metabolize oldugu ve bu sekilde etki ettigi düsünülmekte. Ama belki de L-DOPA nin kendi basina baska etkilerinin de olabilecegi sanilmaktadir [1].

Yil 1968'e geldiginde sahneye W. Knowles cikiyor ve metal katalizorlugunde kiral ligandlar kullanarak asimetrik sentez yapan ilk kisi oluyor. Rodyum ile kiral fosfinler kullanarak asimetrik hidrojenasyon yapiyor ve bu bulusunu sanayide L-DOPA sentezinde kullanarak, endüstriyel boyutta asimetrik sentezin ilk uygulayicisi oluyor ve tüm bunlar sayesinde götürdügü milyon dolarlarin yaninda 2001 Nobel Kimya Ödülünü , Prof. Noyori ve Prof. Sharpless ile paylasiyor [4].


L-DOPA'nin asimetrik endüstriyel sentezi yapilan ilk molekül olmasindan ziyade, benim ilgimi ceken yönü, Parkinson hastaligindaki etki mekanizmasi. Insanlar o kadar ugrasip, edinip, asimetrik ligandlar sentezip, L-DOPA nin kiral sentezini gerceklestiriyorlar. L-DOPA'da ilac olarak alindiginda tutup, dopamin'e metabolize oluyor, ortada ne kirallik kaliyor ne birsey. :).

Elbette, L-DOPA'daki o kirallik, onun secici olarak beyine girmesini sagliyor ve onu dopaminden farkli kiliyor ama yine de insana bir yerlerde bir haksizlik varmis gibi gelmesine engel olamiyor.
L-DOPA'nin yapisina bakacak olursaniz, "feniletilamin" yapisini görmek hic de zor degil. Biyolojik olarak aktif bir cok bitkisel moleküllerde, feniletilamin yapisi önemli bir yer tutuyor. En basitindan, cikolatada bulunan ve beyinde mutluluk hormonu olarak bilinen feniletilaminin ta kendisi. Ama yine benzer sekilde, yedigimiz cikolotalardaki feniletilaminin, beyine gitmeden metabolize oldugu bilinmektedir.
Mutluluk hapi olarak bilinen ecstasy'nin yapisina bakildiginda da, feniletilamin yapisi bariz bir sekilde göze carpiyor. Efsanevi meskalini de unutmamak gerek. :).

Bir baska efsane olan ve yilini hatirlayamayacagim ama yakin gecmisteki bir spor olimpiyatin mesalesini yakarken, titreyen elleriyle hafizamiza kazinan Muhammed Ali'nin bu hikayedeki payini da artik söylemeye gerek yok sanirim.



[1] R. M. Kostrzewa, J. P. Kostrzewa, and R. Brus, Amino Acids (2002) 23: 55–56.
[2] O. Hornykiewicz, Amino Acids (2002) 23: 65–70.
[3] A.Carlsson, J Neural Transm (2002) 109: 777–787.
[4] http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/2001/public.html







Üye Yorumları
Yazar Mesaj
 

Henüz yorum eklenmedi!







Katalizör Dergisi


Haftanın Bileşiği Haftanın Bileşiği
Haftanın BileşiğiProzac®
İsmi depresyon ile özdeslesmis bir ilac olan Prozac®, günden güne artan, depresyon olaylari ile...


Haftanın Bileşiği ArşiviHaftanın Bileşiği Arşivi

Bilimadamı Bir Portre
BilimadamıKimyada Kadın
Eğer size kimya alanında önemli işler başarmış bir kadın adı sorulsaydı, muhtemeler bir ç...


Bilimadamları ArşiviBilimadamları Arşivi

İlginç Makaleler İlginç Makaleler
İlginç MakaleManyetizma & İçgüdü
Yillardir bircok kitap ve dergide okumusuzdur ve sokakta rastgele sececeginiz bir kisi dahi kulaktan...


İlginç Makaleler Arşiviİlginç Makaleler Arşivi

Kitap Sandığı Kitap Sandığı
Kitap SandığıDesigning Organic Syntheses:
Eski bir kitap olmasina ragmen, su an ki sentez mantigimi borclu oldugum kitap diyebilirim. Kitapta...


Sandıktaki Tüm KitaplarSandıktaki Tüm Kitaplar

Oltaya Takılanlar Oltaya Takılanlar
Oltaya TakılanPhdcomics.com'dan seçmeler -64
...



Kimyasanaldan Kimyasanal'dan
Kimyasanal Yayın EkibiKimyasanal Yayın Ekibi
Haberler ve DuyurularHaberler ve Duyurular
Kimya SözlüğüKimya Sözlüğü
Son 20 YazıSon 20 Yazı
KimyametreKimyametre
Haftanın SözleriHaftanın Sözleri
Site HaritasıSite Haritası

Yazı Göndereceğim!Yazı göndereceğim!
Bir Sorum Var!Bir sorum var!
Yarışma Sorusu EkleYarışma sorusu ekle!
Ziyaretçi DefteriZiyaretçi Defteri

Üye Girişi Üye Girişi
Kullanıcı :
Şifre :
Beni hatırla!


Copyright © 2004-2017 - http://www.kimyasanal.com  

arama motoru
Kimyasanal'da Ara!
İnternette Ara!